แชร์ลูกโซ่ หรือที่รู้จักกันในชื่อ Ponzi Scheme ในภาษาอังกฤษ เป็นรูปแบบการหลอกลวงที่เก่าแก่และยังคงมีให้เห็นอยู่จนถึงปัจจุบัน แม้ว่าจะถูกเปิดโปงและมีผู้เสียหายจำนวนมาก แต่ก็ยังมีผู้หลงเชื่อและตกเป็นเหยื่ออยู่เสมอ
ต้นกำเนิดชื่อ “Ponzi Scheme”
ชื่อ “Ponzi Scheme” มาจากชื่อของ ชาร์ลส พอนซี (Charles Ponzi) ชาวอิตาลี-อเมริกัน ผู้ซึ่งเป็นต้นแบบของการหลอกลวงรูปแบบนี้ในช่วงทศวรรษ 1920 พอนซีได้เสนอผลตอบแทนที่สูงมากจากการลงทุนในตั๋วไปรษณียภัณฑ์ระหว่างประเทศ โดยอ้างว่าสามารถทำกำไรจากอัตราแลกเปลี่ยนที่แตกต่างกัน แต่ในความเป็นจริงแล้ว พอนซีไม่ได้นำเงินไปลงทุนแต่อย่างใด เขาเพียงแค่นำเงินจากนักลงทุนใหม่มาจ่ายให้กับนักลงทุนเก่าเท่านั้น เมื่อจำนวนนักลงทุนใหม่ลดลง ระบบก็ล่มสลายลง และพอนซีก็หลบหนีไป
กลไกการทำงานของแชร์ลูกโซ่
- สัญญาผลตอบแทนที่สูงเกินจริง: ผู้ก่อตั้งแชร์ลูกโซ่จะสัญญาผลตอบแทนที่สูงผิดปกติในระยะเวลาอันสั้น เพื่อดึงดูดให้ผู้คนเข้ามาลงทุน
- ชักชวนให้คนอื่นเข้าร่วม: ผู้ที่เข้าร่วมจะได้รับผลตอบแทนเมื่อสามารถชักชวนคนอื่นมาลงทุนได้เพิ่ม
- ไม่มีธุรกิจที่แท้จริง: เงินที่ได้รับมาจะถูกนำไปจ่ายให้กับผู้ที่เข้าร่วมก่อนหน้า ไม่ได้นำไปลงทุนในธุรกิจใดๆ
- เมื่อระบบล่มสลาย: เมื่อหาคนใหม่เข้ามาร่วมไม่ได้อีก ระบบก็จะล่มสลายลง ผู้ที่เข้าร่วมทีหลังจะสูญเสียเงินลงทุนไป
เหตุใดคนจึงหลงเชื่อแชร์ลูกโซ่?
- ความโลภ: ความต้องการที่จะรวยเร็ว ทำให้หลายคนหลงเชื่อคำพูดที่สวยหรูของผู้ก่อตั้งแชร์ลูกโซ่
- ความไว้วางใจ: การเชื่อใจเพื่อน ญาติ หรือคนรู้จักที่ชักชวนให้เข้าร่วม
- ความไม่รู้: การขาดความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการลงทุน ทำให้หลายคนตกเป็นเหยื่อ
วิธีสังเกตแชร์ลูกโซ่
- ผลตอบแทนสูงเกินจริง: การเสนอผลตอบแทนที่สูงผิดปกติในระยะเวลาอันสั้น
- เน้นการชักชวนให้คนอื่นเข้าร่วม: ยิ่งชักชวนได้มาก ยิ่งได้รับผลตอบแทนมาก
- ไม่มีสินค้าหรือบริการที่จับต้องได้: หรือมีสินค้า/บริการที่ไม่สอดคล้องกับผลตอบแทนที่ได้รับ
- เน้นความลับ: ไม่เปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับโครงการอย่างชัดเจน
- เร่งให้ตัดสินใจ: ไม่ให้เวลาพิจารณา
สรุป แชร์ลูกโซ่เป็นรูปแบบการหลอกลวงที่อันตรายและควรหลีกเลี่ยง การที่เราเข้าใจถึงกลไกการทำงานและวิธีสังเกตแชร์ลูกโซ่ จะช่วยให้เราสามารถป้องกันตัวเองและคนที่เรารักไม่ให้ตกเป็นเหยื่อได้
คำแนะนำ:
- ศึกษาข้อมูลให้รอบคอบ: ก่อนตัดสินใจลงทุนใดๆ ควรศึกษาข้อมูลให้ละเอียดและปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
- ระวังการหลอกลวง: อย่าหลงเชื่อคำพูดที่สวยหรู หรือการรับประกันผลตอบแทนที่สูงเกินจริง
- เลือกช่องทางการลงทุนที่ถูกต้อง: เลือกช่องทางการลงทุนที่ได้รับการรับรองจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
